Hoe gaan we te werk

Sociale en economische omstandigheden

De aanpak van stichting Perma Atlas is kleinschalig, overzichtelijk en tegelijkertijd gericht op het totaal van de samenleving. Agrarische, technische, sociale en organisatorische aspecten spelen allemaal een rol.
Het stimuleren van veranderingen gebeurt vanuit een veilige situatie. Dat is de reden dat we ‘bottom–up’ werken, vanuit de behoeften, stap voor stap, met technieken die eenvoudig door de lokale bevolking over genomen kunnen worden.

De condities waar we mee te maken hebben zijn onder andere:

  • Rural berber cultuur, dorp-oudsten en een sterk traditioneel-religieus systeem
  • Vrouwen hebben weinig of geen toegang tot mannenactiviteiten
  • Jongeren zijn laag geschoold, laag geletterd, er is weinig arbeidsperspectief
  • de meeste mensen zijn landbouw- en handarbeider
  • de mensen leven van dag tot dag, dus ook weinig middelen voor kapitaal investeringen.
  • Sterke bereidheid om lokale economie te verbeteren
  • Een hiërarchisch politiek administratieve structuur
  • Traditionele teelt: voedergewassen, granen, fruit en groenten
  • Ongecontroleerde begrazing door geiten

Ecologische omstandigheden:

  • Sahara halve aride klimaat met sterke berg invloeden
  • Bevriezing in de winter (-5 ° C) zeer hete droge zomer (40 ° C)
  • Extreme regenval in de winter, extreem lange en droge periodes de rest van het jaar (jaarlijkse neerslag 250 mm).
  • Rotsachtige hellingen met wind- en water erosie

Activiteiten
1. Leer-werk traject op permacultuur site Anguelz
Op een terrein van 1,5 hectare leren lokale jongeren hoe het e.e.a. in zijn werk gaat. Zij leggen de grondstructuren aan in een leerwerk traject. Indien mogelijk dragen oudere bewoners hun kennis over de oude technieken over aan de jongeren. Kennis opgedaan in andere perma cultuur projecten elders in de wereld wordt ingebracht via een perma cultuur bureau (Takerkoust).

Fase 1: aanleggen van gabions (dammen), swales (kleine kanaaltjes) en boomerangs (halfronde walletjes waarin een boom wordt geplant die schaduw levert aan andere beplanting) en een regenwatercontainer tussen de gabions en de swales.

Vervolgens worden door middel van onderzoek technieken getest en waar nodig aangepast aan de lokale omstandigheden, bijvoorbeeld de beste plantcombinaties die onder de plaatselijke omstandigheden rendabel zijn. (Her)introductie van verdwenen plantsoorten en soorten uit andere (drogere) regio’s van Marokko.

In fase 2 verlaten we (deels) de test/leer site om de erosie op de hellingen boven het dorp aan te pakken. Door zichtbare resultaten op de site en ervaring en kennis die de deelnemers uit het dorp hebben opgedaan op de site, kunnen ook andere bewoners in de omgeving over de streep gehaald worden.

2. Hergroenen van de hoger gelegen valleien
Parallel aan de ontwikkeling van het perma cultuur leer-werktraject, wordt gewerkt aan het vergroenen van de hellingen boven de dorpen aan de bovenloop van de Assif Aounil: gabions in de chabas (grotere watergeulen) die de dorpen het meest bedreigen.

Het vergroenen van de hellingen moet samen gaan met een andere manier van begrazing. De traditionele manier van gereguleerde begrazing van hellingen is verdwenen en dient heringevoerd te worden. Door het hanteren van een begrazingsysteem krijgt de groei van beplanting de ruimte en kan meer vee gevoed worden dan in de huidige situatie. In deze fase wordt de grond grootschaliger en minder intensief bewerkt: gabions (grote en kleine) in de chabas, stenenmuren om terrasvorming te bevorderen, creatie van mini ecosystemen en invoering van een gecontroleerd begrazingssysteem. Bewoners krijgen kennis van de economische mogelijkheden van wilde planten, en andere ecologisch verantwoorde economische activiteiten

3. Begeleiding economische activiteiten van de bewoners
Deelnemers van het leer-werk traject worden geholpen bij het oplossen van problemen als ze hun eigen stuk grond bewerken.
Maar ook als ze andere economische activiteiten opzetten waarmee ze economisch weerbaar worden.
Bijvoorbeeld bij het opzetten van een kippenfarm, het aanleggen van gabions en swales elders in de regio, werk in toerisme als gids of in de horeca, hulp bij het aanvragen van subsidies of leningen voor het opzetten van hun activiteiten.

4. Ontwikkelen samenwerking binnen de dorpsgemeenschap
Het is een fenomeen dat veel voorkomt in de regio: wantrouwen tussen generaties en tussen bevolkingsgroepen van het dorp. Hierdoor is het moeilijk om gemeenschapsactiviteiten op te zetten. Stichting Perma Atlas heeft de sociale expertise waarmee ze werkt aan het verbeteren van samenwerking en overleg tussen jongeren en oudere generaties én tussen de verschillende sociale klassen.

5. Opzetten permacultuur projecten voor vrouwen en kinderen

Vrouwen bewerken vaak hun eigen stukje grond voor verbouw van groente. Zij hebben binnen de traditionele verhoudingen geen toegang tot de mannenactiviteiten. Zodra de eerste resultaten behaald zijn van het leer-werk traject, zal een specifiek vrouwen project opgezet worden.
Ook de kinderen willen we direct bereiken via een perma cultuur project op de dorpsschool.

6. Introductie van permacultuur in andere regio’s van Marokko

In fase gaan we uitbreiden naar andere dorpen in de vallei. Te realiseren met eerste en tweede generatie getrainde professionals. Duurzaam uitbouwen van ecologische en economische regeneratieve werkzaamheden in en rond de deelnemende dorpen. Introductie ecologisch toerisme. Verwerven van nationale en internationale aandacht.

Door netwerken via social media, bij congressen en contacten met lokale NGO’s en journalisten willen we bekendheid geven aan het project en vergelijkbare projecten in Marokko in gang zetten. En zo een platvorm creëren voor het kunnen helpen van meer dorpsgemeenschappen.


De trainingen

In het voorjaar van 2017 zijn we begonnen met het organiseren van opleiding- en trainingsweekenden. In totaal zijn er in 2017 acht weekenden georganiseerd. Tijdens de weekenden worden technieken geïntroduceerd en uitgevoerd op het perceel. Na zo’n trainingsweekend hebben de deelnemers de kans om tegen betaling (normaal landarbeiders dagloon) het geleerde op de trainingssite in de praktijk te brengen. Elke workshop eindigt met het bespreken van de opdracht. De volgende workshop wordt geleverd werk geëvalueerd en de geleerde stof kort herhaald en de uitgaven gecontroleerd.
Het perspectief dat er een loon verdient kan worden is een sterke motivatie om de trainingen bij te wonen en bevordert daarmee het educatieve proces. Tijdens de trainingsweekenden wordt een mix van activiteiten aangeboden van theorie en praktijk. De workshops worden simultaan vertaald in Tamazight Berber door een deskundige tolk op gebied van landbouwinnovatie. De onderwerpen worden functioneel gepresenteerd zodat deze makkelijk kunnen worden geïntegreerd met de lokale landbouwpraktijken. Onderwerpen zijn onder andere: watercyclus, bodembiologie, geografie en topografie, micro klimaat, plantenleven en soorten en heel praktisch: het aanleggen van gabions (dammen), swales (kleine kanaaltjes), boomerangs (halfronde walletjes waarin een boom wordt geplant die schaduw levert aan andere beplanting), regenwatercontainers enz. Daarnaast wordt gewerkt aan de organisatorische capaciteit van de jongeren en krijgen kerndeelnemers de taak nieuwkomers te trainen in de basisprincipes.


De techniek

Het voorkomen van inefficiënt wegvloeien van water tijdens het regenseizoen is een van de belangrijkste strategieën. Dit is gebeurt door het aanleggen van een diversiteit aan kanalen. Geulen (swales) waardoor afgevoerd water wordt gestopt en er op het perceel plekken ontstaan waar de grond de tijd krijgt het water op te nemen. Boomerangs  (halfronde walletjes waarin een boom wordt geplant die schaduw levert aan andere beplanting) zijn een andere manier om de erosie te beperken en water te concentreren op specifieke plekken op het perceel. Een watertank is aangelegd om water beschikbaar te houden voor irrigatie in de droge zomerse perioden. Overtollig water stroomt via de gabions naar de watertank van 120.000 liter.